Bij een vuilnisbak gevonden: uit 'Een Leven in de Politiek, een terugblik met gemengde gevoelens.' Auteur Bert Koenders

Reageer (2)




hoofdstuk 3        zwarte bladzijden

3.1    Kabinet Balkenende IV, 2007 - 2011

    Niet voor niets heb ik mijn ministerschap in het Vierde Kabinet Balkenende ondergebracht in het hoofdstuk 'Zwarte Bladzijden'. Als minister zonder portefeuille, belast met de ontwikkelingssamenwerking, werd van mij verwacht dat ik in de coalitie met het CDA en de Christen Unie zou samenwerken met die van buitenlandse zaken, Maxime Verhagen. Achteraf gezien kwam die samenwerking met een hoge prijs. Laat ik het illustreren aan de periode eind 2008 - begin 2009.

    Op 27 december 2008 viel Israël de Gazastrook binnen om zich er op 18 januari 2009 weer uit terug te trekken. De politieke leiders, premier Ehud Olmert (Kadima), minister van defensie Ehud Barak (Arbeiderspartij) en minister van buitenlandse zaken Tzipi Livni (Kadima) besloten een eenzijdig staakt het vuren af te kondigen. Hun doelen, de uitschakeling van het democratisch gekozen Hamas en de installatie van een marionettenregering van Fatah, de corrupte partij die de verkiezingen ruim had verloren, werden niet bereikt.

    De Nederlandse regering had zo ongeveer alle foute beleidskeuzen die maar mogelijk waren gemaakt.
Ik wist op het moment van de Israëlische inval in Gaza al lang dat wij bewust een vals beeld van Hamas presenteerden. "Wij" waren in dit verband Israël, de Verenigde Staten en de lidstaten van de Europese Unie, met Nederland voorop. Wij hadden Hamas gebrandmerkt als een enge moslimfundamentalistische organisatie en op lijsten gezet als 'terroristische organisatie'. Met dat laatste als lamlendig excuus weigerden we niet alleen elk contact. De Westerse wereld spande samen met Israël om Hamas het recht om te regeren te ontnemen. Op de Westoever van de Jordaan was dat gelukt. Het verachte Fatah behield er de macht. In Gaza hernam Hamas deze, die hen rechtens toekwam.
Ons beleid was niet alleen een inhoudelijke en democratische blunder van formaat. Wij hadden onszelf ook onderhandelingstechnisch compleet schaakmat gezet. Ik kom daar nog op terug.

    Wat was Hamas dan wel? De beweging was een verzetsorganisatie tegen een decennialange, voortdurend escalerende en brute Israëlische bezetting en verzorgde onderwijs en gezondheidszorg. Hamas en andere Palestijnse organisaties in Gaza schoten primitieve raketten af op steden in Israël die nauwelijks schade aanrichtten. Het waren aanvallen op burgerdoelen en dus verboden onder het internationaal recht. Maar het waren evenzeer noodkreten van een bevolking in doodsnood. Wij weigerden te aanvaarden dat de vredesvoorstellen van Hamas beter aansloten bij het internationaal recht dan alles dat Israël en de internationale gemeenschap ooit op tafel hadden gelegd

    Op 8 maart 2009 wijdde Zembla, destijds een analytisch VARA-programma met een uitstekende reputatie, een uitzending aan Gaza. De titel was Geen geld voor Gaza. De aanleiding vormde de recente Israëlische aanval op Gaza. Deze militaire campagne werd wel gedefinieerd als een pogrom. Terugkijkend kan ik geen betere kwalificatie verzinnen.  Het Zembla-programma legde drie waarheden bloot.
De eerste stelde mijn beleid als minister voor ontwikkelingssamenwerking, en dat van mijn vele voorgangers, om de Palestijnse samenleving op te bouwen en uitzicht op een Palestijnse staat te bieden, als nutteloos aan de kaak. Alle Nederlandse investeringen, alle projecten, alle noodhulp werd in een jarenlange campagne door Israël vernietigd. De begrotingsgelden, opgebracht door de Nederlandse belastingbetaler, waren letterlijk weggegooid geld.
De tweede waarheid legde onze stupide beleidskeuzen bloot. De internationale gemeenschap bracht miljarden euros bijeen voor de wederopbouw van wat Israël in luttele weken had weten te vernietigen. Maar het geld kon niet worden besteed omdat we samenwerking met de rechtmatige en functionerende regering van Gaza, Hamas, afwezen. Israël deed er nog een schepje bovenop door geen enkele bouwmaterialen door de omsingeling te laten. De toch al zwaar getroffen bevolking kreeg van de internationale gemeenschap geen enkele hulp voor de wederopbouw. Het waren immers 'terroristen'?
De derde waarheid die Zembla blootlegde oversteeg de andere in belang en gruwelijkheid. De uitzending toonde de essentie van Israël's beleid aan. De uiteindelijke doelstellingen waren het realiseren van een 'joodse' staat waarvan ook de westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem deel zouden uitmaken en het verwijderen van alle Palestijnen door vertrek en desnoods door uitroeing. De Palestijnse samenleving werd op alle mogelijke manieren vernietigd.
Kort na het Gaza-offensief ontstond ophef. Israëlische soldaten verklaarden dat zij in opdracht zonder militaire noodzaak mannen, vrouwen en kinderen hadden doodgeschoten. Zoals gebruikelijk wanneer de autoriteiten in het nauw werden gebracht, gelastte de Israel Defense Forces een zogenaamd 'diepgaand' onderzoek. Wie maar een beetje geïnformeerd was door de serieuze media, wist dat dit gedrag het resultaat was van het jarenlang, systematisch demoniseren van de Palestijnen. Zoals altijd kreeg een ander de schuld in de schoenen geschoven, dit keer de soldaten.
De pogrom op Gaza was slechts één episode in dat drama.

    In onze verblindheid zagen we niet, of liever ontkenden we uit alle macht, dat Israël dagelijks en op grote schaal staatsterrorisme bedreef tegen de Palestijnen. Serieuze waarnemers van naam spraken al van (sluipende) genocide, ethnic cleansing en politicide (de systematische vernietiging van het Palestijnse politieke, economische en sociale leven). Systematisch werden bedrijven, ziekenhuizen, scholen, electriciteitscentrales, rioleringssystemen, waterbronnen en vele andere essentiële voorwaarden voor een menswaardig bestaan vernietigd.  De media rapporteerden de incidenten, maar we tolereerden deze als zouden het incidenten betreffen. We weigerden het grotere verband te onderkennen. Wij bekritiseerden het partijprogramma van Hamas omdat het Israël - de agressor die er op uit is je land en je bezittingen af te pakken en jou te verdrijven of te vermoorden - niet wilde erkennen. Wij verdiepten ons niet in de partijprogramma's van politieke partijen als Likoed en Kadima. Daarin staat in duidelijke taal dat het uiteindelijke doel Erezt Israël, het Beloofde Land, is. Wij wilden niet zien dat ons verhalen op de mouw werden gespeld over 'vrede met de Palestijnen'. Wij wilden niet tot ons laten doordringen dat het werkelijke, onveranderlijke Israëlische doel misdadig was en een grove schending van het internationaal recht.

    Behoor ik tot de politici die pas na hun terugtreden uit de actieve politiek de ware aard van het conflict van Israël met de Palestijnen doorzagen?  Neen, het is veel erger. Ik wist precies hoe de vork in de steel stak. Toch heb ik als minister niets of nauwelijks wat gedaan. Voor ik minister werd, heb ik in de IIde Kamer goede standpunten verdedigd. Waarom ben ik daar niet trouw aan gebleven in mijn ministerschap? Waarom heb ik mij in het Kabinet niet krachtiger verzet? Terugkijkend zie ik twee verklaringen, de ene even armzalig als de andere.   

    Maxime Verhagen was de minister van buitenlandse zaken. Als aanhanger van Niccolò Machiavelli was het cynisme hem bepaald niet vreemd. Hij promoveerde 'mensenrechten' tot hèt  speerpunt van zijn beleid. In de praktijk fungeerde het niet als een solide norm. Mensenrechten dienden slechts zijn internationaal machtsspel. Omdat Israël het internationaal recht dagelijks en op grote schaal schond, behoorde het juist de centrale plaats in het Nederlandse Midden-Oostenbeleid in te nemen. Omdat 'mensenrechten' hem in dat verband machtspolitiek niet uitkwamen, werd het naar de prullenmand verwezen.
Maxime had persoonlijk niets met Israël of de Palestijnen. Het simpele feit dat de wereldmacht, destijds de Verenigde Staten, Israël onvoorwaardelijk steunde, was voor Maxime voldoende reden om het Israëlische bewind te omarmen en de Palestijnen te verketteren. De enkele keer dat ik een andere mening naar buiten bracht of zelfs maar hintte naar wat andere beleidsaccenten, werd mij publiekelijk voorgehouden dat hij de eindverantwoordelijkheid droeg en het beleid bepaalde. Voor mij was zijn boodschap duidelijk. Mocht ik mijn overtuiging getrouw blijven en een ander beleid over Israël en de Palestijnen doorzetten, zou dit onmiddellijk tot grote spanningen in de coalitie met het CDA en de Christen Unie leiden. Een kabinetscrisis behoorde tot de mogelijkheden. Mijn relatieve politieke gewicht zou de schaal onvoldoende laten doorslaan. Door mij opgeroepen spanningen of een kabinetscrisis zouden het beleid vrijwel zeker niet verbeteren  en even zeker mijn positie in de PvdA ondergraven.

    In eind 2008 werd de ernst van de toen al als historisch omschreven wereldwijde economische crisis in alle hevigheid duidelijk. Het Kabinet moest koste wat koste - en dat was al moeilijk genoeg - de eenheid bewaren en geloofwaardige maatregelen treffen om de gevolgen enigszins op te vangen, stimuleringsmaatregelen te treffen en tegelijk voorkomen dat toekomstige generaties met onze torenhoge schulden zouden worden opgezadeld. Ik was er onder die politieke en economische omstandigheden van overtuigd dat het hoogst noodzakelijke assertieve beleid tegen Israël niet kon worden gerealiseerd.

    Guernica, Rotterdam, Warschau, Gaza. Als ik, terugkijkend op mijn lange politieke loopbaan, ergens spijt van heb, is het wel dat ik niet bereid was mijn functie te riskeren en als minister ook geen Kabinetscrisis aandurfde. Nauwelijks heb ik een hand uitgestoken om de genocide op de Palestijnen te helpen stoppen. Die gedachte laat mij geen moment met rust.



uit
Een Leven in de Politiek, een terugblik met gemengde gevoelens

auteur
Bert Koenders

Uitgeverij De Middenstandspers (voorheen De Arbeiderspers)
Amsterdam, 1 april 2028

ISBN        27.12.2008 - 18.01.2009

Overzicht Reacties over dit Artikel

Plaats een Reactie

	Reactie van Serge van Erkelens	datum: 2009-04-01 11:52:39
En "Bij een vuilnisbak gevonden"? Grinnik.. Ja, het is wel duidelijk, dat Koenders zijn geloofwaardigheid en integriteit wat betreft de Israelpolitiek voortdurend bij de vuilnisbak zet. Het is dus inderdaad niet onmogelijk, dat wat hij in de nachtelijke uren produceert, om de slapeloosheid te bestrijden, 's morgens weer bij de vuilnisbak gezet wordt, als een boze droom die opgeruimd moet worden voordat je weer kwiek naar je werk kunt.. Who knows?.. :-)

	Reactie van Serge van Erkelens	datum: 2009-04-01 11:41:36
Jaar 2028? Middenstandpers?? 1 April???... Is dit Broodje Aap of smakelijke werkelijkheid?.. Het lijkt er op alsof het alter ego van Koenders zich uit weerzin tegen het baasje is gaan afsplitsen als afzonderlijke entiteit, en in zijn eterische bestaan nu een mogelijkheid ontdekt heeft om zich via de elektronische bytes van internet uit te drukken. Het ziet er anders wel levensecht uit. Als dit fake is, dan is het wel verdomd goed gedaan. Ook de afweging, dat het tijdens de economische crisis maar beter is om je mond over dit soort zaken te houden, is bijzonder realistisch, hoewel een fake-auteur daar niet snel op zal komen. Kortom, als dit fake is, dan is het wel gedaan met een creativiteit en een kwaliteit die veel beter is, dan wat in Nederland gebruikelijk is. Nou heeft Wijenberg zelf die inzichten en kwaliteiten zeker. :-) En wie 'm als Verdachte wil aanmerken, kan zijn motieven ook wel construeren. En wie al jaren lang rondloopt tussen de fata morgana's van de israelpolitiek, en nog een beetje eerlijkheid en integriteit in zijn donder heeft, die moet onderhand wel als een God in de ziel van de diverse politici kunnen kijken.. Toch geef ik het 60% kans dat het echt is. Zo niet, dan gaat de hoofdprijs van de maand sowieso naar Jan Wijenberg (of wie het ook maakte) voor dit puike product. :-)